W Stanach Zjednoczonych coraz większą popularność zyskują Dziecięce Konta Rozwojowe (Child Development Accounts, CDA). To narzędzie polityki społecznej, które może zmienić sposób myślenia o równości szans, edukacji i rozwoju dzieci. CDA to indywidualne konta inwestycyjne zakładane automatycznie dla noworodków. Środki zgromadzone na koncie mają wspierać dzieci w przyszłości – w finansowaniu edukacji, usamodzielnianiu się, czy zakupie pierwszego mieszkania. Można je wykorzystać wyłącznie na cele rozwojowe, a wypłaty następują po osiągnięciu pełnoletności.
W ramach planowanego programu federalnego w USA każde dziecko urodzone po 1 stycznia 2018 roku będzie miało zakładane CDA, a dzieci urodzone w latach 2024–2028 otrzymają wkład początkowy w wysokości 1 000 dolarów.
Geneza pomysłu na CDA 🧩
Pomysł ma swoje źródła w badaniach amerykańskiego ekonomisty Michaela Sherradena, autora książki Assets and the Poor z lat 90. Jego kluczowa teza: walka z ubóstwem powinna polegać na budowaniu aktywów, nie tylko dochodów.
Badania Sherradena pokazują, że osoby z niskimi dochodami często nie mają możliwości gromadzenia zasobów. CDA miałyby to zmienić – budując „trampolinę rozwojową” już od narodzin, zanim pojawią się pierwsze bariery.
Badania pokazują skuteczność CDA ✅
W 2007 roku uruchomiono pilotaż programu CDA w Oklahomie – projekt SEED OK. Założono wtedy konta inwestycyjne dla losowo wybranej grupy noworodków, a efekty porównywano z grupą kontrolną.
Wyniki były jednoznaczne:
🔹dzieci z CDA osiągały lepszy rozwój społeczno-emocjonalny,
🔹rodzice częściej planowali edukację wyższą dzieci,
🔹sama świadomość posiadania konta zwiększała poczucie bezpieczeństwa i sprawczości wśród młodych.
Dziś program CDA działa już w wielu stanach i obejmuje ponad 7 milionów dzieci.
Eksperci wskazują, że skuteczny system CDA to:
⏩automatyczne zakładanie kont na podstawie rejestru urodzeń,
⏩brak konieczności składania wniosków przez rodziców,
⏩ochrona własności dziecka (środki są przypisane do dziecka, nie do opiekuna),
⏩współpraca z samorządami i organizacjami społecznymi,
⏩centralne zarządzanie aktywami oraz monitoring i ewaluacja programu.
Inwestycja w kapitał dzieci = długofalowa strategia równości?
Z perspektywy organizacji społecznych CDA to model profilaktyki społecznej, a nie tylko interwencji. Zamiast reagować na kryzysy, umożliwia zapobieganie im. Wzmacnia zasoby rodzin i społeczności lokalnych, buduje poczucie sprawczości i równości wśród młodych. Być może wprowadzenie CDA na szerszą skalę to odpowiedź na pytanie: jak budować sprawiedliwszy system społeczny – nie tylko poprzez redystrybucję, ale poprzez inwestycję w start każdego dziecka.
Uzupełnienie lub alternatywa? 🧩
Środki z CDA można wykorzystać wyłącznie na cele rozwojowe – edukację, mieszkanie czy zdrowie – a wypłaty następują po osiągnięciu pełnoletności. W kontekście Polski rodzi się więc pytanie, czy CDA mogłyby być systemowym uzupełnieniem lub alternatywą dla programu 800+?
Autorka: Agnieszka Morozowska
Źródło: https://openscholarship.wustl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1965&context=csd_research
