Fundacja SocLab oraz Stowarzyszenie Rozwoju Produktu Lokalnego „Wiatraki Mazur” realizują projekt “Szkolny Budżet Partycypacyjny – czas na młodych”. Celem przedsięwzięcia jest zaktywizowanie społeczności szkolnych poprzez realizację budżetów partycypacyjnych w 16 szkołach województwa podlaskiego i warmińsko-mazurskiego.

Na czym polega szkolny budżet partycypacyjny? Uczniowie i cała społeczność szkolna decydują o przeznaczeniu określonej sumy pieniędzy na potrzebne według nich działania. Mogą na przykład zakupić potrzebny sprzęt czy wyposażenie. Każdy uczeń może zgłosić swój pomysł. O tym, który pomysł będzie zrealizowany, również decyduje społeczność szkolna – odbywa się to zwykle w formule głosowania.

Tutaj można znaleźć film o tym, na czym polegają szkolne budżety: https://www.youtube.com/watch?v=vzn5AZwW-E8

Raport z badań psychologicznych pt. “Aktywizacja obywatelska młodych Polek i młodych Polaków” przeprowadzonych przez Instytut Psychologii PAN ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wykazał, że nieliczny jest odsetek młodzieży, prawdziwie zaangażowanej i obywatelskiej (około 15 %). Pozostali są zwykle rozczarowani życiem społeczno-politycznym i odcinają się od niego. Dlaczego tak się dzieje? Jednym z powodów wskazanych przez badanych jest to, że szkoła przekazuje jedynie “suche fakty”, nie ucząc życia obywatelskiego. Ważnym elementem praktycznego wdrażania uczniów do partycypacji i aktywności społecznej powinny być samorządy uczniowskie. Jak pokazuje przeprowadzona przez Centrum Edukacji Obywatelskiej dla Koalicji na rzecz Samorządów Uczniowskich diagnoza (Geller, 2013), wciąż większość uczniów nie ma poczucia wpływu na to, co dzieje się w szkole, a samorządy uczniowskie są często postrzegane jako inicjowane przez dorosłych lub osoby z władz samorządu nie są uznawane za reprezentujące interesy uczniów. Taka sytuacja sprawia, że uczniowie nie chcą się angażować w życie szkoły, ich aktywność społeczna na przestrzeni lat spada, w życie dorosłe wchodzą w dużej części rozczarowani samorządnością i przekonani, że od nich niewiele zależy, zatem nie należy podejmować wysiłku. Danie uczniom realnego wpływu na funkcjonowanie szkoły (np. poprzez budżet partycypacyjny) może zmienić sytuację diametralnie, co potwierdzają wyniki ewaluacji procesów szkolnych budżetów realizowanych dotychczas przez Fundację SocLab. Młodzież, pytana w ankiecie o to, z czego jest najbardziej zadowolona po realizacji szkolnego budżetu, wskazała na możliwość wprowadzenia zmian w szkole i jej ulepszenia, co wyraźnie wskazuje na to, że to narzędzie partycypacji ma realną moc do zmiany tego rodzaju postaw znięchęcenia wśród uczniów. Również badania PAN potwierdzają, że szkoły mają potencjał kształtowania postaw obywatelskich poprzez pokazywanie powiazań między teorią i praktyką życia społeczno-politycznego oraz wykorzystaniu atrakcyjnych i aktywizujących metod. Szkolny budżet partycypacyjny stwarza ku temu doskonałe warunki. Autorzy raportu PAN wskazują, że aby efektywnie wzmacniać partycypację młodych, należy prowadzić działania wielokierunkowo. Z jednej strony warto kreować i wzmacniać nawyki i zachowania partycypacyjne. Z drugiej zaś, należy dawać narzędzia i kompetencje potrzebne do angażowania się w działania społeczne i partycypacyjne. Należy też jasno pokazywać, że partycypacja ma sens i rzeczywisty wpływ na życie obywateli.

Dotychczas Fundacja SocLab wsparła 17 szkół w realizacji tego narzędzia obywatelskiej aktywizacji. Nasze doświadczenia pokazują, że SBP to doskonała okazja do  podnoszenia kompetencji społecznych takich jak praca w zespole, planowanie, kompetencje medialne, kreatywność. Dodatkowo społeczności szkolne integrują się wokół wspólnych celów i uczą się współdziałania. Uczniowie zyskują poczucie wpływu i sprawczości na to, co się dzieje w ich szkole.

W projekcie za realizację procedury budżetu partycypacyjnego są odpowiedzialne  zespoły uczniowskie wraz z opiekunem, które zostaną przeszkolone w trakcie dwóch zjazdów szkoleniowych. Następnie przy wsparciu merytorycznym mentorów, uczniowie przygotują i przeprowadzą szkolne budżety partycypacyjne. Każda ze szkół będzie dysponowała funduszem partycypacyjnym w wysokości 3000 zł.

Podstawowe informacje:

●             projekt jest skierowany do 16 szkół podstawowych i ponadpodstawowych z województwa podlaskiego i warmińsko-mazurskiego;

●             bezpośrednimi adresatami projektu są uczniowie klas VII-VIII szkół podstawowych i klas I-II szkół ponadpodstawowych wraz z opiekunami;

●             zespoły uczniowskie i opiekunowie biorą udział w dwóch dwudniowych zjazdach szkoleniowych – pierwszy w drugiej połowie listopada 2022 r., kolejny w lutym 2023 r.;

●             zapewniamy wsparcie mentorów dla zespołów koordynujących i samorządów uczniowskich na każdym etapie wdrażania szkolnego budżetu;

●             rezultaty projektu zostaną zaprezentowane przez organizatorów i zespoły uczniowskie w trakcie konferencji podsumowujących we wrześniu 2023 r.